Why ads on spokensanskrit.org?
Panchatantra stories:
Story 1 Story 2 Story 3 Story 4 Story 5 Story 6
Hitopadesha stories:
Story 1 Story 2 Story 3 Story 4


Adopted from Hitopadesha, Book II

This story and some others from Hitopadesha are given as translation exercises in Walter Harding Maurer's excellent introduction into the Sanskrit language:

©Walter Harding Maurer, The Sanskrit Language. An Introductory Grammar and Reader. Volume 1, ISBN 9780415491433. Published 2009 by Routledge

See also the very useful accompanying website https://www.thesanskritlanguage.com, where the exercise texts (including the Hitopadesha stories) can be heard as audio files.

Drawing by Abhishek, Noida (UP), India



In order to obtain a translation of any word of the story from the dictionary, simply click on it!
If the dictionary does not contain an exact translation, remove the ending of the word letter for letter in the input box, or split a compound appropriately.

mUSakaH  siMhaH  ca 
    १  एकदा  कश्चिद्  सिंहः  पर्वतस्य  कन्दरे  अवसत् 

    २  निशायां  एकेन  मूषकेन  निद्रां  गतस्य  तस्य  सिंहस्य  केसराग्रं  छिन्नम् 

    ३  सः  सिंहः  प्रातः  बुद्ध्वा  केसराग्रं  छिन्नं  विदित्वा  परम्  क्रोधं  गतः 

    ४  अयं  मूषकः  क्षुद्रः  जन्तुः  भवति 

    ५  ततः  तं  निहन्तुम्  न  धर्म्यम् 

    ६  तेन  सदृशं  एव  जन्तुं  तं  निहन्तुं  पुरस्कर्तुं  धर्म्यं  भवति  इति  आलोच्य 

    ७  तेन  सिंहेन  स्वग्रामं  गत्वा  मार्जारः  प्रयत्नात्  आनीय  कन्दरे  धृतः 

    ८  अनन्तरं  यदा  यदा  तस्य  मूषकस्य  शब्दः  श्रुत  तदा  तदा  सिंहेन  मांसस्य  खण्डः  माजांराय  दत्तः 

    ९  ततः  कतिपयान्  दिवसान्  मार्जारात्  भयेन  मूषकः  बहिः  स्वविवरात्  न  अगच्छत् 

    १०  एकस्मिन्  दिने  तु  क्षुधया  पीडितः  मूषकः  निर्गंम्य  माजारेण  दृष्टः  तत्र  एव  व्यापादितः  भक्षितः  च 

1    ekadA  kazcid  siMhaH  parvatasya  kandare  avasat .

2    nizAyAM  ekena  mUSakena  nidrAM  gatasya  tasya  siMhasya  kesarAgraM  chinnam .

3    saH  siMhaH  prAtaH  buddhvA  kesarAgraM  chinnaM  viditvA  param  krodhaM  gataH .

4    ayaM  mUSakaH  kSudraH  jantuH  bhavati .

5    tataH  taM  nihantum  na  dharmyam .

6    tena  sadRzaM  eva  jantuM  taM  nihantuM  puraskartuM  dharmyaM  bhavati  iti  Alocya .

7    tena  siMhena  svagrAmaM  gatvA  mArjAraH  prayatnAt  AnIya  kandare  dhRtaH .

8    anantaraM  yadA  yadA  tasya  mUSakasya  zabdaH  zruta  tadA  tadA  siMhena  mAMsasya  khaNDaH  mAjAMrAya  dattaH .

9    tataH  katipayAn  divasAn  mArjArAt  bhayena  mUSakaH  bahiH  svavivarAt  na  agacchat .

10    ekasmin  dine  tu  kSudhayA  pIDitaH  mUSakaH  nirgaMmya  mAjAreNa  dRSTaH  tatra  eva  vyApAditaH  bhakSitaH  ca .

You may give us feedback on this new feature to info@spokensanskrit.org
This will help us to continue working on the project.
If you come across a word for which you definitely cannot get help from the dictionary, please let us know as well.