Sanskrit Dictionary for Spoken Sanskrit
Why ads on spokensanskrit.org?
Panchatantra stories:
Story 1 Story 2 Story 3 Story 4 Story 5 Story 6 Story 7 Story 8
Hitopadesha stories:
Story 1 Story 2 Story 3 Story 4 Story 5 Story 6 Story 7
Sugandha Stories:
Story 1 Story 2 Story 3 Story 4 Story 5 Story 6 Story 7 Story 8
Jataka Stories:
Story 1


From: Sugandha - A collection of short moral stories written by various authors. Publisher - SAMSKRITA BHARATI - 'Aksharam', 8th Cross, Girinagar, Bangalore - 560085.
ISBN 81-88220-27-2



In order to obtain a translation of any word of the story from the dictionary, simply click on it!
If the dictionary does not contain an exact translation, remove the ending of the word letter for letter in the input box, or split a compound appropriately.

भारद्वाजस्य  निःस्पृहता 
bhAradvAjasya  niHspRhatA 
    १  महर्षिः  भारद्वाजः  महान्‌  प्राज्ञः  इति  भारतीये  ऋषिकुले  प्रसिद्धः 

      २  तस्य  सहस्रशः  शिष्याः  आसन्‌ 

    ३  तेषु  राजकुमाराः,धनिकपुत्राः  दरिद्राः  चापि  आसन्‌ 

    ४  किन्तु  आश्रमे  ते  सर्वे  समानाः 

    ५  भारद्वाजः  सर्वान्‌  अपि  प्रीत्या  पालयति  स्म 

    ६  भारद्वाजः  वृद्धः  जातः 

    ७  एकदा  ब्रह्मा  तस्य  समीपम्‌  आगतवान्‌ 

    ८  उक्तवान्‌  च  "महर्षे,  भवान्‌  इदानीं  शतायुः  अस्ति 

    ९  इदानीं  भवतः  आयुः  समाप्तम्‌ 

    १०  तथापि  भवान्‌  लोकोपकारी 

    ११  अतः  भवतः  विषये  अहं  तुष्टः  अस्मि 

    १२  अहम्‌  इदानीम्‌  एकं  वरं  ददामि 

    १३  तेन  भवान्‌  पुनः  युवकः  भविष्यति 

    १४  पुनः  शतवर्षपर्यन्तं  जीवतु"  इति 

    १५  ब्रह्मदेवस्य  अनुग्रहं  श्रुत्वा  आश्रमवासिनः  आनन्दिताः 

    १६  पुनः  देशविदेशेभ्यः  अधिकाधिकाः  शिष्याः  समागताः 

    १७  वेदघोषः  उपनिषच्चर्चा,  शास्त्रवाक्याथः  इत्यादयः  पुनरपि  प्रवृत्ताः 

    १८  एवं  शतं  वर्षाणि  समाप्तानि 

    १९  पुनः  ब्रह्मा  आगतवान्‌ 

    २०  तेजस्वी  भारद्वाजः  तं  नमस्कृतवान्‌ 

    २१  ब्रह्मा  पृष्टवान्‌  "भारद्वाज,  मया  अधिकम्‌  आयुः  दत्तं  खलु  कथं  सः  कालः  भवता  यापितः  ?"  इति 

    २२  भारद्वाजः  उक्तवान्‌  "देव  मया  पूर्वापेक्षया  अधिकाधिकम्‌  अध्ययनं  कृतम्‌ 

    २३  अध्यापनकार्यमपि  कुर्वन्‌  अस्मिपुनः  शतवर्षपर्यन्तं  जीवतु"  इति 

    २४  तदा  ब्रह्मा  पृष्टवान्‌  "भारद्वाज,  अहं  पुनः  आयुः  योवनं  च  दास्यामि  चेत्‌  शतवर्षपर्यन्तं  भवान्‌  किं  करिष्यति  ?"  इति 

    २५  भारद्वाजः  उक्तवान्‌  "भगवन्‌  पुनः  अधिकज्ञानार्थम्‌  अध्ययनं  करिष्यामि 

    २६  पुनः  अपि  अधिकाधिकशिष्यान्‌  अध्यापयिष्यामि  "इति 

    २७  "किं  विवाहः  पत्नीपुत्रादयः  वा  न  अपेक्षिताः  किं  सुखं  न  अभिलषति  भवान्‌  ?"  इति  पृष्टवान्‌  ब्रह्मा 

    २८  भारद्वाजः  उक्तवान्‌  देव  शिष्याः  एवं  मम  पुत्राः 

    २९  वेदपरम्परां  रक्षामि 

    ३०  सर्वत्र  ज्ञानज्योतिः  प्रज्वालयामि 

    ३१  इतोऽपि  अधिकः  आनन्दः,  परमं  सुखं  वा  किम्‌  अन्यत्‌  स्यात्‌  ?"  इति 

    ३२  तदा  ब्रह्मा  "महात्मन्,  धन्यः  भवान्‌ 

    ३३  कीर्तिमान्‌  भवतु"  इति  उक्त्वा  प्रतिनिवृत्तः 

    ३४  अहो  भारद्वाजस्य  अनुकरणीया  निःस्पृहता 

1    maharSiH  bhAradvAjaH  mahAn‌  prAjJaH  iti  bhAratIye  RSikule  prasiddhaH .

2    tasya  sahasrazaH  ziSyAH  Asan‌ .

3    teSu  rAjakumArAH,dhanikaputrAH  daridrAH  cApi  Asan‌ .

4    kintu  Azrame  te  sarve  samAnAH .

5    bhAradvAjaH  sarvAn‌  api  prItyA  pAlayati  sma .

6    bhAradvAjaH  vRddhaH  jAtaH .

7    ekadA  brahmA  tasya  samIpam‌  AgatavAn‌ .

8    uktavAn‌  ca  "maharSe,  bhavAn‌  idAnIM  zatAyuH  asti .

9    idAnIM  bhavataH  AyuH  samAptam‌ .

10    tathApi  bhavAn‌  lokopakArI .

11    ataH  bhavataH  viSaye  ahaM  tuSTaH  asmi .

12    aham‌  idAnIm‌  ekaM  varaM  dadAmi .

13    tena  bhavAn‌  punaH  yuvakaH  bhaviSyati .

14    punaH  zatavarSaparyantaM  jIvatu"  iti .

15    brahmadevasya  anugrahaM  zrutvA  AzramavAsinaH  AnanditAH .

16    punaH  dezavidezebhyaH  adhikAdhikAH  ziSyAH  samAgatAH .

17    vedaghoSaH  upaniSaccarcA,  zAstravAkyAthaH  ityAdayaH  punarapi  pravRttAH .

18    evaM  zataM  varSANi  samAptAni .

19    punaH  brahmA  AgatavAn‌ .

20    tejasvI  bhAradvAjaH  taM  namaskRtavAn‌ .

21    brahmA  pRSTavAn‌  "bhAradvAja,  mayA  adhikam‌  AyuH  dattaM  khalu  kathaM  saH  kAlaH  bhavatA  yApitaH  ?"  iti .

22    bhAradvAjaH  uktavAn‌  "deva  mayA  pUrvApekSayA  adhikAdhikam‌  adhyayanaM  kRtam‌ .

23    adhyApanakAryamapi  kurvan‌  asmipunaH  zatavarSaparyantaM  jIvatu"  iti .

24    tadA  brahmA  pRSTavAn‌  "bhAradvAja,  ahaM  punaH  AyuH  yovanaM  ca  dAsyAmi  cet‌  zatavarSaparyantaM  bhavAn‌  kiM  kariSyati  ?"  iti .

25    bhAradvAjaH  uktavAn‌  "bhagavan‌  punaH  adhikajJAnArtham‌  adhyayanaM  kariSyAmi .

26    punaH  api  adhikAdhikaziSyAn‌  adhyApayiSyAmi  "iti .

27    "kiM  vivAhaH  patnIputrAdayaH  vA  na  apekSitAH  kiM  sukhaM  na  abhilaSati  bhavAn‌  ?"  iti  pRSTavAn‌  brahmA .

28    bhAradvAjaH  uktavAn‌  deva  ziSyAH  evaM  mama  putrAH .

29    vedaparamparAM  rakSAmi .

30    sarvatra  jJAnajyotiH  prajvAlayAmi .

31    ito'pi  adhikaH  AnandaH,  paramaM  sukhaM  vA  kim‌  anyat‌  syAt‌  ?"  iti .

32    tadA  brahmA  "mahAtman,  dhanyaH  bhavAn‌ .

33    kIrtimAn‌  bhavatu"  iti  uktvA  pratinivRttaH .

34    aho  bhAradvAjasya  anukaraNIyA  niHspRhatA .

You may give us feedback on this new feature to info@spokensanskrit.org
This will help us to continue working on the project.
If you come across a word for which you definitely cannot get help from the dictionary, please let us know as well.