Sanskrit Dictionary for Spoken Sanskrit
Why ads on spokensanskrit.org?
Panchatantra stories:
Story 1 Story 2 Story 3 Story 4 Story 5 Story 6 Story 7 Story 8
Hitopadesha stories:
Story 1 Story 2 Story 3 Story 4 Story 5 Story 6 Story 7
Sugandha Stories:
Story 1 Story 2 Story 3 Story 4 Story 5 Story 6 Story 7 Story 8
Jataka Stories:
Story 1


From: Sugandha - A collection of short moral stories written by various authors. Publisher - SAMSKRITA BHARATI - 'Aksharam', 8th Cross, Girinagar, Bangalore - 560085.
ISBN 81-88220-27-2



In order to obtain a translation of any word of the story from the dictionary, simply click on it!
If the dictionary does not contain an exact translation, remove the ending of the word letter for letter in the input box, or split a compound appropriately.

मैत्री 
maitrI 
    १  पाटलीपुत्रम्  नाम  नगरम् 

    २  तत्र  नन्‍दः  नाम  राजा  आसीत् 

    ३  नन्द्राजस्य  मन्त्री  अमात्यराक्षसः 

    ४  कदाचित्‌  नन्दस्य  चन्द्रगुप्तमौर्यस्य  च  युद्धं  जातम्‌ 

    ५  युद्धे  नन्‍दः  मृतः 

    ६  पाटलीपुत्रे  चन्द्रगुप्तः  राजा  सझातः 

    ७  अमात्यराक्षसः  नन्‍दस्य  पक्षपाती 

    ८  अतः  अमात्यराक्षसः  पाटलीपुत्रं  त्यक्त्वा  देशान्तरं  गन्तव्यम्‌  इति  चिन्तितवान्‌ 

    ९  चन्दनदासः  अमात्यराक्षसस्य  मित्रम्‌ 

    १०  चन्दनदासगृहे  पत्नीं  पुत्रं  च  स्थापयित्वा  अमात्यराक्षसः  देशान्तरं  गतवान्‌ 

    ११  चाणक्यः  चन्द्रगुप्तस्य  गुरुः 

    १२  चाणक्यः  चिन्तितवान्‌  देशभक्तः  अमात्यराक्षसः  चन्द्रगुप्तस्य  मन्त्री  भविष्यति  चेत्‌  देशस्य  हितं  भविष्यति  इति 

    १३  अतः  सः  अमात्यराक्षसस्य  सङ्ग्रहाय  प्रयत्नं  कृतवान्‌ 

    १४  एकस्मिन्‌  दिने  चाणक्यः  चन्दनदासम्‌  आहूतवान्‌ 

    १५  चंन्दनदासः  चाणक्यसमीपम्‌  आगतवान्‌ 

    १६  चाणक्यः  पृष्टवान्‌  चन्दनदास  भवतः  गृहे  अमात्यराक्षसस्य  पत्नी  पुत्रः  च  अस्ति  किल  ?"  इति 

    १७  चन्दनंदासः  मम  गृहे  अमात्यराक्षसस्य  पुत्रः  पत्नी  वा  नास्ति 

    १८  चाणक्यः  चन्दनदास  भवते  बहु  धनं  ददामि 

    १९  रत्नानि  ददामि 

    २०  अधिकारम्‌  अपि  ददामि  सत्यं  वदतु 

    २१  अमात्यराक्षसस्य  पत्नीं  पुत्रं  च  समर्पयतु 

    २२  चन्दनदासः  "मम  गृहे  अमात्यराक्षसस्य  पत्नी  पुत्रः  वा  नास्ति  नास्ति,  नास्ति 

    २३  चाणक्यः  चन्दनदास  भवान्‌  सत्यं  न  अङ्गीकरोति  चेत्‌  भवन्तं  कारागृहे  स्थापयामि 

    २४  चन्दनदासः  "अस्तु  नाम 

    २५  मम  दुःखं  नास्ति 

    २६  चाणक्यः  चन्दनदासं  कारागृहे  स्थापितवान्‌ 

    २७  एवम्‌  अनेकानिदिनानि  गतानि 

    २८  चाणक्यः  आज्ञां  कृतवान्‌  चन्दनदासं  शूलम्‌  आरोपयन्तु  इति 

    २९  चन्दनदासः  चाणक्यस्य  आज्ञां  श्रुत्वा  उक्तवान्‌  मित्रनिमित्तं  प्राणत्यागं  करोमि 

    ३०  अतः  मम  महान्‌  सन्तोषः  इति 

    ३१  अमात्यराक्षसः  एतत्  सर्वं  वृत्तान्तं  श्रुववान्‌ 

    ३२  सः  परममित्रस्य  जीवरक्षणार्थं  चाणक्यं  शरणं  गतः 

    ३३  चाणक्यः  अमात्यराक्षसं  मन्त्रिस्थाने  नियोजितवान्‌ 

    ३४  चन्दनदासम्‌  उक्तवान्‌  च  "चन्दनदास  भवतः  मैत्री  असाधारणी 

    ३५  अहम्‌  अनया  अतीव  सन्तुष्टः  अस्मि 

    ३६  अतः  भवान्‌  वणिजां  प्रमुखः  भवतु  इति 

1    pATalIputram  nAma  nagaram .

2    tatra  nan‍daH  nAma  rAjA  AsIt .

3    nandrAjasya  mantrI  amAtyarAkSasaH .

4    kadAcit‌  nandasya  candraguptamauryasya  ca  yuddhaM  jAtam‌ .

5    yuddhe  nan‍daH  mRtaH .

6    pATalIputre  candraguptaH  rAjA  sajhAtaH .

7    amAtyarAkSasaH  nan‍dasya  pakSapAtI .

8    ataH  amAtyarAkSasaH  pATalIputraM  tyaktvA  dezAntaraM  gantavyam‌  iti  cintitavAn‌ .

9    candanadAsaH  amAtyarAkSasasya  mitram‌ .

10    candanadAsagRhe  patnIM  putraM  ca  sthApayitvA  amAtyarAkSasaH  dezAntaraM  gatavAn‌ .

11    cANakyaH  candraguptasya  guruH .

12    cANakyaH  cintitavAn‌  dezabhaktaH  amAtyarAkSasaH  candraguptasya  mantrI  bhaviSyati  cet‌  dezasya  hitaM  bhaviSyati  iti .

13    ataH  saH  amAtyarAkSasasya  saGgrahAya  prayatnaM  kRtavAn‌ .

14    ekasmin‌  dine  cANakyaH  candanadAsam‌  AhUtavAn‌ .

15    caMndanadAsaH  cANakyasamIpam‌  AgatavAn‌ .

16    cANakyaH  pRSTavAn‌  candanadAsa  bhavataH  gRhe  amAtyarAkSasasya  patnI  putraH  ca  asti  kila  ?"  iti .

17    candanaMdAsaH  mama  gRhe  amAtyarAkSasasya  putraH  patnI  vA  nAsti  .

18    cANakyaH  candanadAsa  bhavate  bahu  dhanaM  dadAmi .

19    ratnAni  dadAmi .

20    adhikAram‌  api  dadAmi  satyaM  vadatu .

21    amAtyarAkSasasya  patnIM  putraM  ca  samarpayatu  .

22    candanadAsaH  "mama  gRhe  amAtyarAkSasasya  patnI  putraH  vA  nAsti  nAsti,  nAsti  .

23    cANakyaH  candanadAsa  bhavAn‌  satyaM  na  aGgIkaroti  cet‌  bhavantaM  kArAgRhe  sthApayAmi  .

24    candanadAsaH  "astu  nAma .

25    mama  duHkhaM  nAsti  .

26    cANakyaH  candanadAsaM  kArAgRhe  sthApitavAn‌ .

27    evam‌  anekAnidinAni  gatAni .

28    cANakyaH  AjJAM  kRtavAn‌  candanadAsaM  zUlam‌  Aropayantu  iti .

29    candanadAsaH  cANakyasya  AjJAM  zrutvA  uktavAn‌  mitranimittaM  prANatyAgaM  karomi .

30    ataH  mama  mahAn‌  santoSaH  iti .

31    amAtyarAkSasaH  etat  sarvaM  vRttAntaM  zruvavAn‌ .

32    saH  paramamitrasya  jIvarakSaNArthaM  cANakyaM  zaraNaM  gataH .

33    cANakyaH  amAtyarAkSasaM  mantristhAne  niyojitavAn‌ .

34    candanadAsam‌  uktavAn‌  ca  "candanadAsa  bhavataH  maitrI  asAdhAraNI .

35    aham‌  anayA  atIva  santuSTaH  asmi .

36    ataH  bhavAn‌  vaNijAM  pramukhaH  bhavatu  iti .

You may give us feedback on this new feature to info@spokensanskrit.org
This will help us to continue working on the project.
If you come across a word for which you definitely cannot get help from the dictionary, please let us know as well.